Yazar: Elif KÖMÜRCÜ Yıl: 2026 Yayınlandığı Dergi / Yayın:Erzincan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi
Öz
Türkiye Selçuklu Devleti döneminde şehir ekonomisi, erkeklerin yanı sıra kadınların da aktif katılımıyla şekillenmiştir. Toplumsal yapının ve üretim ilişkilerinin dini, kültürel ve iktisadi öğelerle iç içe geçtiği bu dönemde, kadınlar çeşitli meslek kollarında üretici, yönetici ve örgütleyici roller üstlenmişlerdir. Özellikle dokumacılık, nakışçılık, çinicilik, elbise ve bez boyacılığı, keçecilik, terzilik ve benzeri el sanatları, kadın emeğinin yoğun olarak yer aldığı alanlar arasında yer almıştır. Selçuklu Devleti döneminde kadınlar Ahilik teşkilatının Bacıyan-ı Rum bünyesinde, kendi mesleki örgütlenmelerini oluşturmuş; üretim süreçlerini hem ekonomik hem de ahlaki ilkeler çerçevesinde yürütmüşlerdir. Bu bağlamda, Fatma Bacı'nın öncülüğünde başlayan kadın üretim hareketi, Selçuklu şehirlerinde ekonomik yapının ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir. Bunun yanında ebe kadınlar tıbbî alanda, hizmetçi kadınlar ise gündelik yaşamda iş bölümüne katkı sağlamıştır. Saray çevresinde ise daye, guyende, mutribe ve müneccim kadınların yanı sıra şair kadınlar da yer almaktadır. Bu çalışma, kadın emeğinin ve varlığının Türkiye Selçuklu toplumundaki yeri kapsamlı biçimde değerlendirilecektir.
Anahtar Kelimeler: Türkiye Selçuklu Devleti, Ekonomi, Kadın, Mesleki Faaliyetler
Women’s Occupational Activities in Türkiye During the Seljūk Period
Abstract
During the period of the The Seljūks of Türkiye, the urban economy was shaped not only by the active participation of men but also by that of women. In this period, when the social structure and production relations were intertwined with religious, cultural, and economic elements, women assumed the roles of producers, managers, and organizers in various occupational fields. In particular, weaving, embroidery, pottery, garment and fabric dyeing, felt-making, tailoring, and similar handicrafts were among the areas where women’s labor was heavily concentrated. During the The Seljūks of Türkiye, women established their own professional organizations within the Bacıyan-ı Rum branch of the Ahilik guild system; they managed production processes in accordance with both economic and moral principles. In this context, the women’s production movement initiated under the leadership of Fatma Bacı became an integral part of the economic structure in Seljuk cities. In addition, midwife women contributed to the division of labor in the medical field, while servant women did so in daily life. In the palace environment, women such as daye, guyende, mutribe, and müneccim, as well as female poets, were also present. This study will comprehensively evaluate the role of women’s labor and presence in The Seljūks of Türkiye society.
Keywords: The Seljūks of Türkiye, Economy, Women, Occupational Activities
Makale Metni