Yazar: Ömer AKDAĞ ve Hüseyin TOROS Yıl: 2025 Yayınlandığı Dergi / Yayın:Uluslararası Sosyal Alan Araştırmaları Dergisi
ÖZ
Hayat, maddesi ve manasıyla bir bütündür. XIII. asırda Türkiye Selçuklu Devleti döneminde Anadolu’da tatbik edilen ahilik bu anlayışı benimsemiş ve hayata geçirmiştir. İnsanı sosyal bir varlık olarak kabul eden Ahilik anlayışında “Bir elin nesi var iki elin sesi var” darb-ı meseli/özdeyişi hayatın akışını tayin eder. Yamak-çırak-kalfa ve usta hiyerarşisi ahilikte sadece meslek edinmenin temel kriteri değil aynı zamanda insanî ve İslamî iklimde sorumlu insan yetiştirme hassasiyetini mümkün kılar. Bu yönüyle Ahilik; bir taraftan “sanat altın bileziktir” ata sözünü hayata geçirip yük olmayı değil yük almayı idealize ederken diğer taraftan ruhen beslendiği fütüvvet anlayışıyla, sosyal bünyeye eşyaya teslim olmayan fertler kazandırır. “Hiçbir sanat ve meslek kitaptan öğrenilmez. Mutlaka ustadan öğrenilir. Kaşık tutmak ve yoğurt yemek bile anne terbiyesiyle mümkündür” diyen Ahi Evran, bu ifadesiyle asırlar önce, uygulayarak öğrenmenin önemine dikkat çekmiştir. “Faydasız bilgi sinede yüktür” diyerek bilginin eleştirilmesiyle kullanışlı olacağına işaret eden yine Ahi Evran’dır. Eshab-ı Kiram’dan Muaz b. Cebel’in nasırlı elini tutup “Bu eli cehennem yakmaz” diyerek çalışmayı, üretmeyi teşvik ve tebcil eden sevgili peygamberimizden ruhen beslenen Ahilik, dünya tarihinde XIII. asırda Kayseri’de meslek teşekküllerini bir araya getirerek dünyada ilk sanayi sitesini kuran bir sistemdir. Memnuniyetle ifade etmeliyiz ki, ülkemizin (Türkiye) orta öğrenim seviyesinde eğitim/tedris yapan okullarımızın bazılarında Ahilik sistemi teorik de olsa kısmen uygulanmaya başlanmıştır. Bu çerçevede olmak üzere ülkemizde (Türkiye) yükseköğretimde ilk defa KTO Karatay Üniversitesinde Ahilik dersi seçmeli ders olarak bütün öğrencilere verilmektedir. Temennimiz bu uygulamanın yaygınlaşmasıdır. Yukarıda prensiplerinden bir kısmını ifade ettiğimiz Ahilik sistemi, İstanbul Teknik Üniversitesi Meslekî ve Teknik Anadolu Lisesi’nde “Eğitimde Ahilik ve Takım Çalışmaları” başlıklı projeyle deneme çalışması başlatmıştır. Bu proje ile; okulumuzdaki öğrencilerin takım ruhunu benimsemeleri, fizikî ortamda bir araya gelerek sinerji oluşturmaları, özgüven sahibi olmaları, paylaşarak kazanmanın hazzını yaşamaları hedeflenmiştir. Meslek edinme sürecinde uygulamaya koyduğumuz takım ruhunun oluşmasında sadece öğrencilerin fiziken bir araya gelmesiyle iktifa edilmemiş ayrıca muayyen sektörlerden gönüllü temsilciler, üniversiteli öğrenciler projemiz kapsamına dahil edilmişlerdir. Uygulamakta olduğumuz bu projemizle öğrencilerimiz, Ahiliğin temel prensiplerinden “akıl ve ahlak ile çalışıp bizi geçen bizdendir” anlayışını hayata geçirerek ülkemiz ekonomisine katma değer yapmalarını beklemekteyiz. Devam etmekte olan bu projemiz hakkında, yaptığımız anketlerden anlaşıldığına göre gerek öğrencilerimiz ve gerekse firma temsilcilerimiz ümit verici değerlendirmeler yapmışlardır. Çalışmada şu kazanımları temin etmeyi hedeflenmiştir. Pratik düşünme, çözüm üretme kabiliyetinin artması, dünya standartlarına uygun alt yapı, tesanüt/dayanışma, beden dilini kullanarak öğrenme, hızlı olgunlaşma/tekâmül, ihtiyaçlara göre çözüm geliştirme, başarıyı paylaşma, egosunu dizginleme. şikâyet yerine proje üretme.
Anahtar kelimeler: Ahilik, usta, çırak, kalfa, Ahi Evran.
ABSTRACT
Life is a whole with its matter and meaning. In the XIIIth century, during the period of the Seljuk State of Turkey in Anatolia, this understanding was adopted and put into practice. In the understanding of Ahilism, which accepts the human being as a social being, the proverb “What's in one hand is in two hands” determines the flow of life. The hierarchy of squireapprentice- journeyman and master is not only the basic criterion of acquiring a profession in Ahilik, but also enables the sensitivity of raising responsible people in a humanitarian and Islamic climate. In this respect, on the one hand, Ahilik idealizes the proverb “art is the golden bracelet” and idealizes taking the burden, not being a burden, and on the other hand, with the understanding of futüvvet, which it is spiritually nourished, it brings individuals who do not surrender to things to the social structure. "No art and profession can be learned from a book. They must be learned from the master. Even holding a spoon and eating yogurt is possible with motherly training", Ahi Evran drew attention to the importance of learning by practicing centuries ago. It was Ahi Evran who said, “Useless knowledge is a burden on the heart”, pointing out that knowledge can only be profitable if it is put into practice. Ahi Evran, who was spiritually nourished by our beloved prophet who encouraged and commended working and production by holding the calloused hand of Muaz b. Jabal, one of the Companions, and saying “Hell will not burn this hand”, is a system that brought together professional organizations in Kayseri in the XIIIth century and established the first industrial site in the world. We should be pleased to say that in some of our country's (Turkey) secondary schools, the Ahi system has started to be partially implemented, albeit theoretically. Within this framework, for the first time in higher education in our country (Türkiye), the Ahi course is given to all students as an elective course at KTO Karatay University. Our hope is that this practice will become widespread. The Ahi system, some of the principles of which we have mentioned above, has been piloted at Istanbul Technical University Vocational and Technical Anatolian High School with a project titled “Ahi in Education and Teamwork”. With this project; it is aimed that the students in our school adopt the team spirit, create synergy by coming together in a physical environment, have self-confidence, and experience the pleasure of winning by sharing. In the formation of the team spirit that we put into practice in the process of acquiring a profession, not only the students physically came together, but also volunteer representatives from certain sectors and university students were included in the scope of our project. With this project we are implementing, we expect our students to add value to the economy of our country by realizing the understanding of “those who work with reason and morality and pass us”, which is one of the basic principles of Ahmadism. As it is understood from the surveys we conducted about this ongoing project, both our students and company representatives have made promising evaluations. With our study, we aim to provide the following gains. Practical thinking, increased ability to produce solutions, infrastructure in accordance with world standards, cohesion / solidarity, learning by using body language, rapid maturation / maturation, developing solutions according to needs, sharing success, restraining ego. producing projects instead of complaints.
Keywords: Ahilik, master, apprentice, journeyman, Ahi Evran.
Makale Metni