Yazar: Eray KARAGÖZ Yıl: 2025 Yayınlandığı Dergi / Yayın:Hak İş Uluslararası Emek ve Toplum Dergisi
Öz
Bu çalışma, Alevi-Bektaşi geleneğinde merkezi bir yer tutan musahiplik ve düşkünlük kurumlarını, “fütüvvet” anlayışı çerçevesinde ele alarak modern sosyal politika yaklaşımlarıyla ilişkilendirmeyi amaçlamaktadır. Fütüvvet ruhu, tarihsel olarak yiğitlik, cömertlik, doğruluk ve toplumsal dayanışma gibi ilkeler etrafında şekillenerek gelişmiş, Türk kültüründe Ahilik ve Alevi-Bektaşi yapıları aracılığıyla özgün biçimlerde yorumlanmıştır. Bu bağlamda musahiplik, iki birey veya iki ailenin karşılıklı maddi ve manevi sorumluluk üstlendiği, gönüllü sosyal güvenlik niteliği taşıyan bir yapı olarak değerlendirilmiştir. Öte yandan düşkünlük, toplumsal normları ihlal eden bireylerin cemiyet dışına çıkarılmasıyla uygulanan bir sosyal denetim mekanizması olarak ele alınmıştır. Her iki kurumun da sosyal yardımlaşma, toplumsal sorumluluk, sosyal denetim ve etik dayanışma ilkeleri doğrultusunda işlev gördüğü; modern sosyal politikalardaki dayanışmacı refah modellerine tarihsel ve kültürel bir zemin sunduğu görülmektedir. Böylece, Alevi-Bektaşi inanç sisteminde yer alan bu özgün kurumlar, aynı zamanda toplumsal adalet, sosyal güvenlik ve etik yönetişim bağlamında da çağdaş politikalarla örtüşen örnekler olarak değerlendirilebilir. Çalışmada, günümüz modern sosyal politika anlayışının, geleneksek sosyal politika araçlarının temellerini sağlayan bu kurumlardan nasıl etkilendiği ortaya koyulmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Musahiplik ve Düşkünlük, Fütüvvet, Ahilik, Sosyal Politika
The Interpretation of The Spirit of Futuwwa: Reflections of The Institutions of Musahiplik and Düşkünlük in Modern Social Policy Thought
Abstract
This study aims to examine the institutions of musahiplik (spiritual brotherhood) and düşkünlük (social exclusion), which hold a central place in the Alevi-Bektashi tradition, within the framework of the concept of futuwwa, and to relate them to modern social policy approaches. The spirit of futuwwa, historically shaped around principles such as bravery, generosity, honesty, and social solidarity, evolved throughout the Islamic world and was uniquely interpreted in Turkish culture through structures such as Ahilik and Alevi-Bektashi communities. Within this context, musahiplik is evaluated as a form of voluntary social security, in which two individuals or families assume mutual material and moral responsibilities. On the other hand, düşkünlük is considered a mechanism of social control implemented by excluding individuals who violate community norms. Both institutions function in accordance with the principles of social assistance, communal responsibility, social control, and ethical solidarity, thereby offering historical and cultural foundations for solidarity-based welfare models in modern social policy. Thus, these unique institutions found within the Alevi-Bektashi belief system can be seen as historical examples that correspond with contemporary notions of social justice, social security, and ethical governance. The study reveals how today’s modern understanding of social policy has been influenced by these institutions, which provide the foundations for traditional social policy tools.
Keywords: Musahiplik and Düşkünlük, Futuwwa, Ahilik, Social Policy
Makale Metni