Yazar: Kemal Ramazan HAYKIRAN Yıl: 2023 Yayınlandığı Dergi / Yayın:Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi
ÖZ:
Ahilik, Orta Çağ Anadolu’sunun toplumsal ve kültürel dokusuna yön vermiş kurumların başında gelmektedir. Ahilik teşkilatı, yüksek ahlaka mensup kişileri bir araya getiren bir kültür ortamıdır. Osmanlı kültür tarihinde önemli yer tutan Ahilik, kuruluşundan itibaren bütün gücünü başta gençler olmak üzere özellikle sanatkâr ve esnafı bir bağ ile birbirlerine bağlamış, onları manevî ve ahlaki yönden eğitmeyi böylece yüksek seviyeli bir toplum üretmeyi kendine hedef bilmiştir. Ahilik ilk Meslek teşkilatı ve ciddi anlamdaki ilk mesleki eğitim kurumu olma özelliğini göstermekteydi. Ahilik, sadece mesleki saha ile ilgili olmayıp dinî, ahlaki, toplumsal, kültürel ve siyasi fonksiyonları da bünyesinde barındıran Anadolu’ya ait köklü bir değerdir. Orta Çağ Anadolu’sunun toplumsal ve kültürel dokusuna yön vermiş kurumların başında gelen Ahiliğin XIV. yüzyıl başlarında kati bir biçimde Türk hakimiyetine giren Aydın ve çevresinde de faal bir biçimde varlık gösterdiği ve bu özelliğini Osmanlı hakimiyetine geçtiği XV. yüzyıldan sonrasında da geliştirerek devam ettirdiği görülmektedir. Bu Çalışmada klasik kronikler seyahatnameler ve özelikle de Kanunî dönemine ait “166 Numaralı Muhasebe-i Vilayet-i Anadolu Defteri (937/1530), Hüdavendigar, Biga, Karesi, Saruhan, Aydın, Menteşe, Teke ve Alaiye Livaları” başlıklı defter ile T.T 0001/1 M. Numaralı Fatih devrine ait bir diğer defter başta olmak üzere XIII. yüzyıl ile XVIII. Yüzyıllar arasında Aydın’daki Ahî varlığı hakkında bilgi veren arşiv malzemelerinin verdiği bilgiler ışığında Aydın’da bulunan Ahîler ve bunlara ait zaviyelerin derli toplu bir biçimde ortaya konulması amaçlanmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Aydın İli, Güzelhisar-ı Aydın, Ahiler, Ahî Zaviyeleri
ABSTRACT:
Ahilik is among the leading institutions in Medieval Anatolia that shaped the social and cultural life of the time. The Ahi organization was a type of a cultural environment that brought the people of high morality together. Ahilik, which has a unique place in the history of Ottoman culture, connected especially the youth, the artisans and the tradesmen, set the goals of itself on educating the class spiritually and morally, thus producing a high-level society. Ahilik today accepted as the first Professional organization and the first serious institution of vocational education. As a deep-rooted Anatolian value, Ahilik was not only related to the Professional field, but also included religious, moral, social, cultural and political functions. Ahilik, as one of the institutions that shaped the social and cultural structure of Medieval Anatolia, was primarily founded in the XIVth century, when Aydın and its environment was taken under Turkish control and it is seen that situation continued and developed under the rule of the Ottomans over the same region. In this study the Ahi community in Aydın and their lodges between XIIIth and XVIIIth centuries will try to be presented under the light of the travellers notes and the archive records, especially the book named as “166 Numaralı Muhasebe-i Vilayet-i Anadolu Defteri (937/1530), Hüdavendigar, Biga, Karesi, Saruhan, Aydın, Menteşe, Teke ve Alaiye Livaları” of Suleiman II time and another book known as T.T 0001/1 M. of Mehmed II time.
Keywords: Aydın Province, Güzelhisar-ı Aydın, Ahilik, Ahi Lodges
Makale Metni