Ahilik Değerleri Ölçeğinin Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Yazar: Rüştü YEŞİL - Mustafa ASLANDEREN Yıl: 2016 Yayınlandığı Dergi / Yayın:International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume

Özet

Ahilik, Müslüman Türk kültüründe hayat bulmuş, yüzyıllar boyu sosyal ve mesleki yaşamı önemli ölçüde etkilemiş bir değerler sistemini içermektedir. Bu çalışmanın amacı, esnaf ve sanatkârların Ahilik değerlerine sahiplik düzeylerinin belirlenmesinde kullanılabilecek bir ölçek geliştirmektir. Araştırmanın çalışma evrenini, Kırşehir il merkezinde bulunan müşteriler oluşturmaktadır. Örneklem ise, 280’i kız, 527’si erkek olmak üzere toplam 807 müşteriden oluşmaktadır. Ölçek geliştirme sürecinde ilk olarak, alanyazın taraması ve uzman görüşlerine dayanarak madde listesi oluşturulmuştur. Madde listesi, dilbilimcilerin de denetiminden geçirilerek uygulamaya hazır hale getirilmiştir. Toplanan veriler üzerinde ölçeğin geçerlik özelliği, açımlayıcı faktör analizi ve madde-toplam korelasyonu analizi ile incelenmiştir. Bu çerçevede KMO değeri ve Bartlett testleri ile Varimax dik döndürme tekniği kullanılmıştır. Faktör yükü 0,45’den düşük olan maddeler ölçekten çıkarılmıştır. Ölçekte kalan maddeler genel varyansın %68,438’ini açıklamaktadır. Bunların yanı sıra, farklı 260 denek görüşleri üzerinden de doğrulayıcı faktör analizi yapılmıştır. Ölçeğin güvenirlik özelliği ise iç tutarlılık ve kararlılık testi ile analiz edilmiştir. Ölçeğin Cronbach alpha güvenirlik katsayısı 0,933’dür. Çalışma sonunda Ahilik Değerleri Ölçeği’nin, 4 faktör altında toplanmış 32 maddeyi kapsayan 5’li likert tipi geçerli ve güvenilir bir ölçek oluğu belirlenmiştir. İçeriklerinden dolayı faktörlere; “Mesleki Standart Faktörü” (10 madde), “İnsanlarla İlişkiler Faktörü” (9 madde), “Mesleki Gelişim/Eğitim Faktörü” (7 madde) ve “Zafiyet Faktörü” (6 madde) adları verilmiştir.

 

Abstract

Ahi-Order involves morals system which spring to life in Muslim Turk’s culture, significantly influenced social and professional life along centuries. The aim of this study is to develop a usable scale on tradesmen’s and craftsmen’s ownership levels of Ahi-Order morals. Target population of the study is customers that are located in the city center of Kirsehir. The sample is constituted of totally 807 customers of which 280 are female and 527 are male. In scale developing process, firstly literature has been reviewed and the list of items is constituted based on expert opinions. The list of items is also checked by the linguistics and made ready for implementation. Validity of the scale on collected datum has been examined by exploratory factor analysis and item-total correlation techniques. Within this scope, KMO value, Bartlett tests and Varimax rotation techniques are used. The items with a factor load lower than 0.45 have been removed from the scale. The items on the scale left behind, explains 68,438% of the general variance. Besides, confirmatory factor analysis has been also applied on 260 different subjects' opinions. The reliability of the scale has been analyzed byinternal consistency and stability tests. The Cronbach’s alpha reliability factor of the scale is 0.933. At the end of the study, it has been determined that the Ahi-Order Morals Scale is a valid and reliable five point likert scale that involves 32 items under 4 factors. Factors due to their content are named as “Professional Standard Factor” (10 items), “Human Relations Factor” (9 items), “Professional Development / Educational Factor” (7 items) and “Vulnerability Factor” (6 items).