Yazar: Aziz ALTI Yıl: 2025 Yayınlandığı Dergi / Yayın:Kültür Araştırmaları Dergisi
ÖZ
13. yüzyılda Anadolu’da vücut bulan Ahilik kurumu ve geleneği Anadolu’nun sosyal, iktisadi ve dini hayatında uzun yıllar boyunca önemli bir rol oynamıştır. Kuruluş dönemi Osmanlı idarecilerinin de büyük desteğini alan Ahiler, Osmanlı mülkünün birçok yerinde teşkilatlanmayı başarmışlardır. Ahi teşkilatının iç dinamikleri arasında yer alan unsurlardan birisi de Ahi Baba olmuştur. Ahilik teşkilatının mihenk taşlarından olan Ahi Baba, Osmanlı Devleti’nin son dönemlerine kadar varlığını muhafaza etmeyi başarmıştır. Ahi Baba, tasarruf ettiği vazife ile Ahilik yapılanmasında ve Osmanlı Devleti’nin ticari hayatında önemli bir rol üstlenmiştir. Çalışmada arşiv vesikaları ve mevcut konu hakkındaki literatürden yola çıkılarak Ahi Baba’nın tanımı ve görev çerçevesi ifade edilecektir. Ele alınan bu makalede; 17.-19. yüzyıllarda Ahi Baba makamına yönelik yapılan atamalarda nasıl bir yol izlenildiği ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu doğrultuda Ahi Baba atamalarında kadıların ve Kırşehir’deki Ahi Evran Zaviyesi’ndeki postnişinlerin rolü ortaya konulmuştur. Buna ilaveten Ahi Baba’nın atanma kriterleri, ne şekilde atandıkları, atanma gerekçeleri ile bazı atamalara yönelik yapılan müdahaleler çalışmanın alt başlıklarını oluşturmaktadır.
Anahtar Sözcükler: Osmanlı Devleti, Ahilik, Ahi Baba, Kırşehir, Ahi Evran.
Akhi Baba Assignments (17th-19th Centuries)
ABSTRACT
The Ahi institution and tradition, which came into being in Anatolia in the 13th century, played an important role in the social, economic and religious life of Anatolia for many years. The Ahi community, which received great support from the Ottoman administrators during the founding period, managed to organize in many parts of the Ottoman lands. One of the elements within the internal dynamics of the Ahi organization was Ahi Baba. Ahi Baba, one of the important cornerstones of the Ahi organization, managed to preserve its existence until the last periods of the Ottoman Empire. With the duties he performed, Ahi Baba played an important role in the Ahi organization and the commercial life of the Ottoman Empire. In this study, the definition and task framework of Ahi Baba will be expressed based on archive documents and current literature on the subject. In this article, it has been tried to reveal the method followed in the appointments made to the Ahi Baba position in the 17th-19th centuries. In this context, the role of the regional judges and the sheikhs of the Ahi Evran Lodge in Kırşehir in the appointment of Ahi Babas was revealed. In addition, Ahi Baba's appointment criteria, how they were appointed, the reasons for their appointment and the interventions made on some appointments constitute the subheadings of the study. Keywords: Akhism, Akhi Baba, Ottoman Empire, Kırşehir, Ahi Evran.
Makale Metni