XIV. YY’DA BİZANS’TA BİR KEŞİŞ HAREKETİ OLARAK ORTAYA ÇIKAN PALAMİZM VE ETKİLERİ

AS A MONASTERY MOVEMENT IN BYZANTINE: PALAMISM AND ITS EFFECTS IN XIV. CENTURY

Özet

Selçuklu ve Osmanlı Devleti’nde toplum ve devlet adına önemli roller üstlenmiş olan Ahilik geleneğinin içinde şüphesiz dervişlerin önemli bir payı olmuştur. Birbirleriyle “Ahilik”, yani din kardeşliği ilişkisi içerisinde hareket eden bu gruplar, Anadolu ve Balkanların İslamlaşmasında önemli roller üstlenmişlerdir. Bölgede Türklerin komşusu ve rakibi olan Bizanslı Ortodoks keşişlerin de, aralarında bir takım faklılıklar olsa da, Bizansta benzer roller üstlenmeye çalıştıklarını söyleyebiliriz.
Bu çalışmada XIV. yüzyılda ortaya çıkan ve kilise tarihinde “Palamism” ya da “hesyatik” olarak bilinen ve bir süre esir olarak Türklerle birlikte yaşama tecrübesine de sahip olmuş olan Grigorios Palamas’ın (1296-1359) öncülündeki manastır menşeli mistik akımı ele alacağız. Böylelikle onun başlattığı bu hareket üzerinden giderek, dönemin manastırlarının Bizans dünyasındaki fonksiyonları hakkında bilgi sahibi olmuş olacağız.
Bizans’ın çöküşüne paralel olarak gelişen bu akım, özetle mistik karakterli özel bir takım nefes alıp verme tekniklerine dayalı bir dua ile Tanrısal hakikate ulaşılacağını iddia ederken, rakibi Calabria’lı bilgin Barlaam (1290-1348) ise Aziz Aquino’lu Thomas’ın izinden gide- rek Tanrıya ancak rasyonel bilgi ile ulaşılabileceğini iddia etmekteydi. Teolojik düzlemde başlayan her iki hareketin hem siyasi, hem de kilise tarafından destekçileri ve muhalifleri olmuştur. Bizans’ta “Kantekuzenos” ve “Paleologos” hanedanları arasındaki mücadele dönemine denk gelen bu tartışma, bize manastır keşişlerinin organize olduklarında teolojik ve politik tartışmalarda nasıl etkin olduklarını göstermesi bakımından ilginç bir örnek oluşturmaktadır.

Anahtar Sözcükler: Palamizm, Bizans, Ortodoks, Patrikhane


Abstract

In the Seljuk and Ottoman states, dervishes played an important role on the society and the state under the name of Ahilik Order. Likewise, these groups had an important mission in the Islamization of Anatolia and the Balkans. In Byzantium, Orthodox monks also played similar roles.
In this study, we will examine the mystical movement as known “Palamism” or “Hesychasm” which was appeared undertaken by Gregory Palamas (1296–1359) a monk of Athos in the fourteenth century. So we can have more information about the functions of monasteries and their theological and political aspects the in Byzantium world.
According to this idea that emerged in the late Byzantine period, Palamas suggested that the recitation of the Jesus Prayer should be accompanied by a psychosomatic technique with the breath, into the heart.
But Scholar Barlaam (1290-1348) Calabrian objected to this technique by the Thomas Aquino’s ideas. Because he claimed that real knowledge about God could only be reached by reason. Eventually both movements that started at theological level, were supported or opposed later by the politics and church circles. This debate, which coincided with the struggle between the dynasties of “Kantekuzenos” and “Paleologos” in Byzantium, is an interesting example of how monastic monks show their effectiveness in theological and political debates when they are organized.

Keywords: Palamizm, Byzantium, Orthodox, Patriarchate

Yazar: Doç. Dr. Salih İNCİ

Yıl: 2018
İlgili Dosyalar