HALİFE NÂSIRLİ-DÎNİLLÂH VE ŞİHÂBÜDDİN ÖMER ES-SÜHREVERDÎ İKİLİSİNİN FÜTÜVVET TEŞKİLATININ GELİŞİMİNDEKİ ROLÜ

THE ROLE OF CALIPH NASIR LI-DINILLAH AND SIHABEDDIN OMER SUHRAWARDI IN THE DEVELOPMENT OF FUTUWWA ORGANIZATION

Özet
Bildirinin amacı Fütüvvet, “gençlik, yiğitlik, mertlik, erlik” gibi anlamlara
gelen Arapça bir kelimedir. Fütüvvet, beklentisiz ve karşılıksız iyilikte
bulunmak, iyilik ettiği kimselerden iyilik ve karşılık beklememektir.
Başkalarını kendinden daha önemli, değerli ve saygın görmeyi gerektirir.
Fütüvvet teşkilatı, Abbasî halifesi Nâsır Li-Dînillâh zamanında (566-
575) resmî bir hüviyet kazandırılarak kurumsallaştırılmıştır. Bu dönem çok
özel bir dönemdir. Çünkü Abbasî Halifeleri yönetiminde toplumsal kurumlar
önemli değişimler geçirmektedir.
Halife Nâsır döneminde resmiyet kazanan fütüvvet, daha sonraları
İslam toplumunda esnaf ve zanaat erbabını teşkilatlandırarak meslek loncaları oluşturan bir organizasyon haline dönüşmüştür. Bu organizasyon
zamanla üç kıtaya yayılarak, sosyo-ekonomik hayatın temel direği haline
gelmiştir.
Şihâbüddin Ömer es-Sühreverdî, Halife Nâsır yanında büyük bir mevkie
sahip bir mutasavvıftır. Halife Nâsır’a pek çok yönden danışmanlık
yapmıştır. Halife Nâsır, Sühreverdî’yi zaman zaman bir dizi ülkenin sultanıyla görüşmesi için görevlendirmiş ve Sühreverdî, elçi sıfatıyla diplomatik seyahatlerde bulunmuştur.
Sühreverdî, Halife Nâsır adına dağınık fütüvvet gruplarına ulaşarak
onları bir araya toplamayı başarmıştır. Nitekim Sühreverdî de fütüvveti
sûfîliğin bir kolu olarak kabul etmektedir. Halife Nâsır, Sühreverdî’nin
şahsında fütüvvet teşkilatının siyasî temellere oturtulmasını sağlayabilecek
güçlü bir propagandacı bulmuştur. Sühreverdî de tarikatını devletin hâkim
olduğu şehirlerde yayma fırsatı yakalamıştır.
Bu tebliğde Halife Nâsır döneminin siyasî, dinî ve sosyo-kültürel arka
planı göz önüne alınarak Halife Nâsır ve siyasî-dinî danışmanlığını yapan
Şihâbüddin Ömer es-Sühreverdî’nin fütüvvetin teşkilatlanma sürecindeki
rolü ele alınmıştır. Bu doğrultuda Halife Nâsır ve Sühreverdî’nin yaptığı
faaliyetlerden bahsedilerek bu sürece katkıları değerlendirilmiştir.

Anahtar Sözcükler: Halife Nâsır, Şihâbüddin Ömer es-Sühreverdî,
Fütüvvet.

Abstract
Futuwwa is an Arabic word means “youth, bravery, manhood, manliness”.
Futuwwa is no expectations and unrequited goodness, one of you
is to wait for the favor and correspond to the favor. It requires that others
consider themselves more important, valuable and respectful than themselves.

Futuwwa was established in the Abbasid caliphate Nasir (566-575)
and became an organization. This period is a very special period. On the
one hand, complex relations between state authority, social institutions and
religious affairs, on the other hand, social institutions undergo significant
changes in the administration of Abbasid Caliphates.
Suhrawardi had a great position beside Caliph Nasir. He has advised
Caliph Nasir many times. Caliph Nasir has appointed Suhrawardi from
time to time to meet with the sultan of a number of countries. As an ambassador, he was on diplomatic travels.
Suhrawardi reached the groups of scattered futuchs in the name of
Caliph Nasir, and they started to collect them together. As a matter of fact,
Suhrawardi also accepts futuwwa as a branch of Sufism. Caliph Nasir also
ensured that Suhreverdi’s order spread in cities where the state was judge.
In this notification, the role of Şihabeddin Omer Suhrawardi, who
made Caliph Nasir and his political and religious counseling in the political,
religious and socio-cultural background of the Caliph Nasir period,
was discussed. In this respect, the activities of Caliph Nasir and Suhrawardi
will be mentioned and contributions to this process was evaluated.

Keywords: Caliph Nasir, Şihabüddin Omer Suhrawardi, Futuwwa.

Yazar: Doç. Dr. Adem ÇATAK - Arş. Gör. Adem VURAL
Sempozyum Adı: Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi
Yıl: 2017
İlgili Dosyalar