XVIII. yüzyıl mutasavvıf ve divan şairlerinden biri olan Esrâr Dede, Mevlânâ ve Şeyh Gâlib hayranı bir şahsiyettir. Mevlevîlik yolunun sadık ve mütevazı bir yolcusu olan Esrâr Dede’nin (1749-1796) yüz yetmiş yedi beyitlik Fütüvvet-nâme-i Esrar adlı eseri, fütüvvet ilke ve esasları ile ilgili özet bilgiler içermesi bakımından önemli bir kaynak niteliği taşımaktadır. Halk diline oldukça yakın, akıcı ve öğretici bir üslupla kaleme alınan ve öncelikle toplumu eğitme amacı güden söz konusu eserin; Mevlevî bir şair tarafından kaleme alınmış olması, onun değerinin daha da artırmasına sebep olmuştur denilebilir. Hz. Peygamber’in “din nasihattir” hadisinden ve “Ali’den başka yiğit, Zülfikar’dan başka kılıç yoktur” sözünden ilham alınarak kaleme alındığı düşünülen eser, Fütüvvet-nâme türünün en güzel örnekleri arasında yer alır. Nitel araştırma yöntemi çerçevesinde hazırlanan bu çalışmada; fütüvvet-nâmelerin pek çok özelliğini bünyesinde barındıran Fütüvvet-nâme-i Esrâr Dede’nin öncelikle Âğâz-ı Kitâb bölümünde yer alan on beş beyit, konu ile ilgili olarak daha önce yaptığımız çalışmalar da dikkate alınarak ilk defa bu şekilde günümüz Türkiye Türkçesine aktarılması ile ilgili beyitlerin farklı bilim dallarına mensup araştırmacılar tarafından rahatça anlaşılabilmesi amaçlanmıştır. Fütüvvet-nâme-i Esrâr Dede’de öne çıkan ve Ahilik geleneğinde önemli bir yere sahip olan söz konusu fütüvvet, mürüvvet ve ahlak kavramları ile ilgili olarak bir kısım görüş, düşünce ve değerlendirmelerimiz, belirtilen amaç çerçevesinde, konu ile ilgili olarak araştırma yapan meraklı kimselerin dikkatlerine sunulmuştur. Çalışmamızda, söz konusu üç kavramının Fütüvvet-nâme-i Esrar’da nasıl ele alındığı ve hangi özelliklerinin öne çıktığı gibi konuların dikkatlere sunulmuş olması ile alan yazınına önemli bir katkı sağlanmıştır denilebilir.
Anahtar Kelimeler: Esrar Dede, Fütüvvet-nâme-i Esrâr Dede. Esrâr Dede Fütüvvet-nâmesi’nin Âğâz-ı Kitâb bölümü, fütüvvet esas ve ilkeleri.
An Evaluation of the Introduction Section of Esrâr Dede's Fütüvvetnâme
Esrâr Dede, one of the Sufi mystics and divan poets of the 18th century, was an admirer of Mevlânâ and Şeyh Gâlib. A faithful and humble follower of the Mevlevi path, Esrâr Dede (1749-1796) wrote a 177-verse work titled Fütüvvet-nâme-i Esrar, which is an important source containing summary information on the principles and fundamentals of fütüvvet. Written in a style that is quite close to the vernacular, fluent, and instructive, and primarily intended to educate society, the fact that this work was written by a Mevlevi poet has further increased its value. Inspired by the Prophet's hadith, “Religion is advice,” and the saying, “There is no hero but Ali, no sword but Zulfikar,” the work is considered one of the finest examples of the Fütüvvet-nâme genre. Prepared within the framework of qualitative research methodology, this study focuses on the fifteen verses in the Âğâz-ı Kitâb section of the Fütüvvet-nâme-i Esrâr Dede, which embodies many characteristics of fütüvvet-nâmeler, are translated into modern Turkish for the first time, taking into account our previous studies on the subject. The aim is to make the verses easily understandable to researchers from different scientific disciplines. The concepts of futuwwa, muruwwa, and ethics, which are prominent in the Futuwwa-name-i Esrar Dede and hold an important place in the Ahilik tradition, are presented here along with some of our views, thoughts, and assessments regarding these concepts. This is done within the framework of the stated purpose and is offered for the consideration of those interested in researching the subject. Our study has made an important contribution to the literature by drawing attention to how these three concepts are addressed in the Fütüvvet-nâme-i Esrar and which of their characteristics are highlighted.
Keywords: Esrar Dede, Fütüvvet-nâme-i Esrâr Dede. The Âğâz-ı Kitâb section of Esrâr Dede’s Fütüvvet-nâme, the principles and foundations of fütüvvet.
Yazar: Mustafa GÜNEŞ
Dosya