Ahilik, 13. yüzyılda Anadolu’da ortaya çıkan, esnafın meslekî ve ahlaki yönden gelişimi ve tutumunu belirleyen sosyal ve ekonomik dayanışma modelidir. Ahilik, özellikle Osmanlı öncesi ve erken Osmanlı dönemlerinde Anadolu’da sadece ekonomik sistemin değil, toplumsal düzenin sağlanmasında önemli işlev gerçekleştirmiştir.
Bu araştırma, esnafın ahilik teşkilatına yönelik tutumu ve ahilik teşkilatı temel değerlerine sahip olma durumu ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Araştırma, Sakarya’daki farklı işkollarında faaliyet gösteren 149 esnaf ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma örnekleminin belirlenmesinde tesadüfi örnekleme metodu kullanılmıştır. Araştırmaya katılanların %7’si kadın, %93’ü erkektir. Katılımcıların %71’i 41-60 yaş grubundadır.
Araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Veriler, yarı yapılandırılmış mülakat formu kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Mülakatlar yüz yüze ve işyerlerinde yapılmıştır. Toplanan nitel veriler, MAXQDA Nitel Analiz programı ile görselleştirilmiştir.
Ahilik temel değerleri olarak, “dürüstlük”, “çalışkanlık”, emanete riayet, “yardımseverlik”, “adalet”, “tevazu, “kanaatkârlık” ve “rekabet yerine dayanışma” temel alınmıştır.
Yapılan araştırmada katılımcı esnaf, ahilik değerlerini benimsediği ancak mevcut sosyo-ekonomik sistem içerisinde uygulanmasına dair yetersizliklerin olacağı görüşüne sahiptir. Katılımcıların kendi mesleki alanlarında dayanışmanın ve işbirliğinin düşük olması nedeniyle temel değerlerin uygulanmasının önem taşıdığı ancak rekabet nedeniyle zor olduğu ifade edilmiştir. Esnaf odalarının ahilik değerlerinin yaygınlaşmasında öncü örgütler olması durumunda ahilik geleneğinin devamın sağlanacağı görüşü hakimdir. “Rekabet” ve “kazanmaya” dayalı mevcut ekonomik sistemle, “dayanışma” ve “kanaatkarlığa” dayalı değerler bütünün uzlaşmasının örgütsel bir işbirliği ile tesis edilebilecektir. Ön plana çıkan değerler sırasıyla, çalışkanlık, emanete riayet, tevazu, yardımseverlik, adalet, dürüstlük, dayanışma ve kanaatkarlıktır. Ahilik kurumuna yönelik farkındalığın yüksek ancak hayata geçirilme düzeyinin yetersiz olduğu ifade edilmiştir.
Anahtar kelimeler: Ahilik, ahilik teşkilatı, ahilik bilinci
Ahilik: A Model of Tradesmen's Organization and Solidarity: A Study in SakaryaAnahtar kelimeler: Ahilik, ahilik teşkilatı, ahilik bilinci
Ahilik is a model of social and economic solidarity that emerged in Anatolia in the 13th century and shaped the professional and moral development and attitudes of tradesmen. The Ahilik played a significant role in maintaining not only the economic system but also social order in Anatolia, particularly during the pre-Ottoman and early Ottoman periods.
This research aimed to reveal tradesmen's attitudes toward the Ahilik organization and their adherence to its core values.
The research was conducted with 149 tradesmen operating in various sectors in Sakarya. A random sampling method was used to determine the research sample. 7% of the participants were female and 93% were male. 71% of the participants were between the ages of 41 and 60.
Study data were collected using a semi-structured interview form. Interviews were conducted face-to-face and in workplaces.
The core values of Ahilik are "honesty," "diligence," honoring trusts, "helpfulness," "justice," "humility," "sufficient obedience," and "solidarity over competition." In the research, participating tradesmen embraced the values of Ahilik, but they believed that their implementation would be inadequate within the current socio-economic system. Participants stated that while solidarity and cooperation were low in their respective professional fields, implementing the core values was important, but that competition made them difficult. The prevailing view is that the continuation of the Ahilik tradition will be ensured if chambers of tradesmen become leading organizations in disseminating Ahilik values. The reconciliation of the current economic system, based on "competition" and "winning," with the values based on "solidarity" and "sufficient obedience," can be established through organizational collaboration.
The prominent values are, in order, diligence, honoring trusts, modesty, helpfulness, justice, honesty, solidarity, and It is a matter of sufficiency. It has been stated that awareness of the Ahilik institution is high, but its implementation is insufficient.
Keywords: Ahilik, ahilik organizaton, ahilik awareness
Yazar: Doç. Dr. Fatma FİDAN
Dosya