Moğol istilasının meydana getirdiği kargaşa ve zulüm ortamı Anadolu’da mecburi göç dalgalarını meydana getirdi. Moğol zulmünden kaçan Türkmenler uçlara yöneldiler. Batı Anadolu’ya göç eden Türkmen guruplarını Ahiler ve Dervişler takip etti. Batı Anadolu’da göç ettikleri yerlerde Ahi zaviyelerini oluşturdular. Kurdukları zaviyeler vasıtasıyla yerleştikleri şehir kasaba ve köylerde güvenliği sağlayıp iktisadi hayatı canlandırdılar. Bulundukları yerleri imar edip huzur ve refahı temin ettiler. Batı Anadolu’da Ahilerce oluşturulan zemin Türkmenlerin bu toprakları yurt edinmelerini kolaylaştırdı.
Ahi zaviyelerinin İslam’ı temsil noktasındaki rolleri Ahi öğretilerine karşı Türkmen ilgisini artırdı. Zaviyelerin meydana getirdiği güvenlikli ortam ve güzel örneklikler Batı Anadolu’nun Türkleşmesinde ve İslamlaşmasına katkı sağladı. Bu sürece XIV. yüzyılda Batı Anadolu’yu ziyaret eden İbni Batuta da şahitlik etti. Seyyah gezisi esnasında Ahilerle yaşadıklarını ve bölgedeki dönüşümü detaylıca anlatır. Çalışma Batı Anadolu’daki Türkleşme ve İslamlaşmayı İbni Batuta’nın gözlemleri ve XVI. yüzyıl tahrir defterleri ile birlikte ele alacak Ahi zaviyelerinin sürece katkısını değerlendirecektir.
Anahtar Kelimeler: Ahilik, Batı Anadolu, Moğol İstilası, Türkleşme, İslamlaşma.
The Role of the Akhis in the Turkification and Islamization of Western Anatolia
The chaos and oppression that resulted from the Mongol invasion led to waves of forced migration in Anatolia. Turkmens fled Mongol oppression and headed to the frontiers. The Turkmen groups migrating to Western Anatolia were followed by Ahi and Dervish lodges. They established Ahi lodges in the places they migrated to in Western Anatolia. They ensured security and revitalized economic life in the towns, villages, and cities they inhabited through these lodges. They contributed to the establishment of peace and prosperity and improved the
infrastructure of these regions. The environment created by the Ahi lodges in Western Anatolia facilitated the Turkmens' adoption of these regions as their homeland.
The activities of Ahi institutions in representing Islam increased Turkmen inclinations towards Ahi principles.The secure atmosphere and good samples provided by the institutions contributed to the Turkification and Islamization of Western Anatolia.Ibn Battuta also witnessed this process throughout his travel in Western Anatolia in the 14th century,The traveler describes in detail his experiences with the Ahi community and the transformation of the region during his trip.The study examines the Turkification and Islamization in Western Anatolia using the observations of Ibn Battuta and the 16th century censuses, and evaluate the contribution of Ahi institutions to the process.
Keywords: Akhi order, Western Anatolia, Mongol Invasion, Turkification, Islamization.
Yazar: Dr. Öğr. Üyesi Şakir TURAN
Dosya