Özet
Bu çalışma, Türkiye’de KOBİ’lerin tarihsel kökenlerini ve Anadolu’daki ahlaki-iktisadi örgütlenme biçimlerinin modern ekonomik yapıya uzanan sürekliliğini incelemektedir. Araştırmanın amacı, fütüvvet anlayışından doğan Ahilik teşkilatlarının ve Osmanlı lonca sisteminin, toplumsal dayanışma, üretim etiği ve kurumsal ahlak bakımından nasıl bir model sunduğunu ve bu modelin askeri yapılar üzerinden nasıl yeniden biçimlendiğini ortaya koymaktır.
Çalışma tarihsel-sosyolojik yöntemle yürütülmüş; fütüvvetnâmeler, kronikler ve çağdaş literatür taranarak Ahilik-Lonca-Orduculuk ekseninde kurumsal süreklilik analizi yapılmıştır. Bulgular, Ahilik kurumunun yalnızca bir esnaf örgütlenmesi değil, aynı zamanda Osmanlı toplumunda ahlaki ekonomi ve toplumsal sermayenin taşıyıcısı olduğunu göstermektedir. Lonca teşkilatları, üretim disiplini ve dayanışma temelli yapısıyla hem ekonomik hem toplumsal düzenin sürdürülmesinde işlev görmüş; bu yapı, orduculuk teşkilatı aracılığıyla askeri alana da yansımıştır.
Araştırma, 16. yüzyıldan itibaren orduculuğun lonca geleneğinden türeyerek Osmanlı ordusunun lojistik sistemine entegre olduğunu, ancak 18. yüzyılda ekonomik ayrıcalığa dönüşerek 1826’da Yeniçeri Ocağı ile birlikte ortadan kalktığını ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, lonca temelli dayanışma kültürü toplumsal hafızada varlığını sürdürmüş ve modern kurumlara etki etmiştir. Çalışma, bu tarihsel mirasın günümüz KOBİ kültüründeki etik ve dayanışma değerlerinin kökenlerini anlamaya yönelik bir katkı sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Ahilik, lonca, Orduculuk, Toplumsal dayanışma, Ahlaki iktisat
Akhism, Guilds, And Orduculuk: The Institutional Continuity of Moral Economy in Ottoman Society
This study examines the historical roots of Small and Medium-sized Enterprises (SMEs) in Turkey and the continuity of moral-economic organization forms in Anatolia, extending to the modern economic structure. The research aims to reveal how the Ahi organizations and the Ottoman guild system (derived from the futuwwa understanding) provided a model regarding social solidarity, production ethics, and institutional ethics, and how this model was subsequently reshaped through military structures (specifically, orduculuk).
The study utilized a historical-sociological methodology, conducting an institutional continuity analysis across the Ahi-guild (lonca)-orduculuk axis by reviewing futuwwatnâmes, chronicles, and contemporary literature. The findings demonstrate that the Ahi institution was not solely a tradesmen's organization but also the main carrier of moral economy and social capital in Ottoman society. Guild organizations effectively maintained both economic and social order through their structure emphasizing production discipline and solidarity; this foundation was also reflected in the military sphere through the orduculuk organization.
The research reveals that since the 16th century, orduculuk, emerging from the guild tradition, was integrated into the logistics system of the Ottoman army. However, it transformed into an economic privilege in the 18th century and was formally abolished along with the Janissary Corps in 1826. Nevertheless, the guild-based culture of solidarity has persisted in social memory and significantly influenced modern institutions. This study contributes to understanding the origins of this historical heritage and the values of ethics and solidarity within today's SME culture.
Keywords: Ahilik (Ahi brotherhood, Akhism), Guild (Lonca), Orduculuk (Military logistics corps), Social solidarity, Moral economy
Yazar: Oktay MENECLER - Sema YILMAZ
Dosya